SEGUIMOS ANALIZANDO AUGAS: CLORO LIBRE E CONDUTIVIDADE

Esta semana tocou quedarse de novo a tarde do martes para seguir caracterizando esa auga de Mugardos que chega ata as nosas billas co obxectivo de poder dicir ao final algo fundamentado sobre a súa calidade.

Desta volta estreamos kit de medición dun parámetro que pode resultar interesante nas augas xa que o CLORO emprégase moito moi axente desinfectante, porque inhibe o crecemento de moitos microorganismos. Por iso se clora a auga das piscinas, que está a máis temperatura, e na cal poderían proliferar eses bichiños e provocar cousas nada desexables.

O kit HI701 da casa Hanna é moi práctico e rápido de usar.

Esencialmente está fabricado para que introduzas 10mL dunha mostra de auga nun vial e o metas dentro cando acendas o aparello. O dispositivo tomará este valor como "branco" ou cero de medida.

Nun paso seguinte quítase o vial do dispositivo e engádeselle o reactivo clave, que neste caso é a N,N-dietilparafenilendiamina (DPD) que reacciona co cloro libre (normalmente en forma de ións hiploclorito ou ´ácido hipocloroso) para xerar un produto coloreado. O kit fai unha análise colorimétrica deste composto e está calibrado de tal xeito que cada intensidade de cor está relacionado coa presenza no medio dunha determinada cantidade de cloro. E así podemos obter valores concretos de concentración de cloro en auga en mg/L, unidade que tamén se pode poñer como parte por millón (ppm).

Despois de engadir o DPD, axitar e esperar 1 minuto, se houbese cloro aparecería un medio rosado.

Na noso primeiro ensaio non vimos tal cor e a medición foi 0.0

Como tiñamos dúbidas repetimos a medida pero engadindo unha gota de lixivia (que contén hipocloritos) e efectivamente vimos esa cor rosada e obtivemos unha medida de 2.5 ppm é dicir, o máximo da escala (ou sexa seguramente a concentración sería maior)

A próxima vez repetiremos a experiencia non co DPD sólido senón coas disolución A e B do kit a ver se temos diferencias.

Finalizamos a sobremesa medindo outro parámetro interesante na análise de augas: a condutividade

Para iso precisaríamos un condutivímetro, o cal non temos, pero si que temos unha sonda que consegue o mesmo efecto e que podemos conectar a unha consola de toma de datos chamada VTT, da casa Jeulin.

Un condutivímetro esencialmente proporciónanos unha medida da capacidade que ten ese auga para conducir a corrente eléctrica. Como isto depende da cantidade de sales que contén, saber a condutividade é saber o salgada que está unha auga.

Fixemos unha medición coa auga da billa e obtivemos 0.2 mS (desafortunada forma de amosar o resutlado porque realmente SON microsiemens/cm). 

Para todos os membros do grupo era a primeira vez que vían esta unidade escrita. Pois xa lles quedou traballo pendente para a próxima cita: ¿Que é un siemens? ¿A que equivale?...

Para ver o que cambiaba a cousa se hai moitas sales engadimos unha espátula de cloruro de sodio a un vaso con auga e procedemos a medir.

O cambio foi espectacular

100 veces máis...está claro que a conductividade depende da concentración de ións disoltos na auga.

A sesión de hoxe foi eminentemente práctica e polo menos aprendemos a medir cos estes aparellos e dispositivos tan raros.

Queda pendente agora descubrir cales son los valores normais de cloro na auga potable e tamén a conductividade típica e volver a medir de novo para que non se nos esqueza como usar os aparellos.

Pero iso será a seguinte etapa. Xa vedes que polo de agora estamos cubrindo etapas. Xa chegará o momento en que poremos todo o aprendido en práctica e fagamos medidas de campo.

A VOLTAS COA PRESIÓN

Supoño que sería culpa do tren de borrascas que estes días nos acosan. Cicloxénese por aquí, cicloxénese por alá, que si sae Éowyn, que se entra Herminia...o caso é que as subidas e baixadas de presión cando estamos traballando con gases pode ter consecuencias importantes. E foi entón cando entre tanto bombardeo meteorolóxico me lembrei que lle debíamos unha entrada no blog a Laura de Uña e ao seu avezado alumnado que tiña moito que ver con isto da presión.

Xa antes de Nadal tocaba entender como se produce ese proceso tan aparentemente simple como é a respiración humana. 

Opción Nº1: sacamos o libro de texto ou unhas fotocopias, lemos o texto, mandámolo estudar e ao cabo de 2 semanas (cando xa estea esquecido) facemos unha proba escrita para ver que é o que lembran, digo entenden, digo acertan...

Opción Nº2: construímos un modelo pulmonar caseiro que nos axude a VISUALIZAR o proceso e malo será que véndoo, tocándoo e interaccionando con el, non sexan capaz de explicar perfectamente iso que nos mantén vivos nesta bola enorme de gases aferrados á Terra.

Parece que Laura optou pola opción 2; a opción 1 soémola deixar para o 90% restante do temario ;-)

Pois nada, a traballar. 

Unha botella de plástico, unhas palliñas desas de sorber, globos, unhas luvas de látex, tesoiras, plastilina, gomas elásticas e cinta adhesiva.

A idea e simple: facer un burato no tapón dunha botella de plástico e meter por el unha palliña conectada a un globo (ou dous se queremos simular os dous pulmóns). A base da botella recórtase y desbótase poñendo no seu lugar unhas luvas de latex. Mellor unha foto porque ao mellor xa estás perdido...

Xa vedes que construíron modelos para o campión do mundo de apnea, para Manolo o carpinteiro que acende un pitillo con outro todo o día, para Maribel a nena 10 que lidera os movementos anti-TODO (anti tabaco e anti polución entre eles) e para David, o neno enfermizo e asmático que se senta na última fila pegado á parede....vamos que na variedade está o gusto.

Despois tocaba probar o asunto a ver como ía...

Moi ben, toma aire logo (INSPIRA)...quero dicir "...tira da luva cara abaixo"

¿Notas como inflan os globos de dentro da botella? se a resposta é si, vas ben. Estalle pasando o mesmo que aos teus pulmóns cando inspiras: énchense de aire porque ao aumentar o volume arredor dos globos (pulmóns) a presión diminúe. Como todo nesta vida tende ao equilibrio, o aire de fóra entra pola palliña (traquea) e compensa esa diminución cun aumento de presión ata que ambas presións se igualan e daquela xa nos podes coller máis aire.

Como esta situación é complicada de manter un anaco largo toca levar a cabo o paso 2 que consiste en soltar o aire inspirado e botalo fora (EXPIRAR). Se o queres ver no modelo pois preme as luvas cara arriba para que se reduza o volume e provoque un aumento de presión (xa sabes que presión e volume lévanse moi mal e cando unha aumenta a outra diminúe só para amolar). A consecuencia neste caso nesa permanente busca do equilibrio é que toca expulsar o aire dos pulmóns (globos) e provocar así unha redución da presión.

Afortunadamente non temos que lembrar nada para levalo a cabo no noso corpo. É un movemento involuntario controlado polo centro respiratorio na base do cerebro, un director de orquestra estupendo que mobiliza diafragma, músculos intercostais, do pescozo e abdominais e executa unha secuencia combinada de inspiracións-expiracións unhas 170 millóns de veces ao longo da nosa vida (se todo vai ben claro...).

De todos os xeitos o máis importante non é só coller aire e expulsar aire. O noso corpo é unha máquina tan asombrosa que está preparada para aproveitar cada unha desas viaxes en función dos pasaxeiros que leve. A viaxe de ida (inspiración) leva un moi especial: o osíxeno, que nada máis entrar nos pulmóns báixase axiña para cambiar de medio de transporte e emprender unha aloucada viaxe polos rápidos do torrente sanguíneo cara as células. O sitio de deixa o osíxeno aprovéitao na viaxe de volta (expiración) o dióxido de carbono para saír do corpo (é un pouco claustrofóbico e encántalle saír ao exterior en canto pode).

Pero desta volta non se trataba de entender a bioquímica da respiración senón a parte física: inspirar e expirar, inflar e desinflar, diminuír e aumentar a presión arredor dos pulmóns.

E creo que o obxectivo acadouse.

  

De paso acadouse outro non menos importante. O avance da ciencia sempre ten unha compoñente práctica da man da experimentación no método científico, pero non hai que esquecer a parte teórica na que se deben sustentar as explicacións. E para comprender ese marco teórico o desenvolvemento de modelos sempre tivo unha importancia crucial. Ás veces son tan bos que podemos caer na tentación de pensar que a realidade é a que nos presenta o modelo, mais non é así. A realidade é seguramente máis complexa pero ás veces é mellor unha simplificación que siga sendo fiel a esa realidade pero que nos permita comprendela mellor.

Seguramente o alumnado de Laura de Uña, coa axuda dunha botelliña, globos e palliñas...xa entendeu mellor os movementos que teñen que ver coa respiración pulmonar.

Parabéns se iso é certo ;-)

HOXE VESTÍMONOS DE GALA

Dentro da variedade de cousas que nos reporta este ir e vir da man da ciencia ao longo do curso, a verdade é que hoxe tocaba poñerse guapos e abrir ben os oídos porque tivemos o privilexio de recibir no centro a Socorro Castro García, profesora titular de Química Inorgánica na Universidade da Coruña (UDC).

Aproveitando que pronto celebraremos o día da nena e a muller na ciencia conseguimos que Socorro, unha muller cunha dilatada traxectoria no mundo de ciencia (más de 30 anos xa nisto de buscar a resposta aos porqués nos sitios máis recónditos, máis de 100 publicacións, unha presa de teses doutorais dirixidas...) nos viñese a falar de...enerxía.

Despois de facer un repaso cronolóxico neste percorrido polas diferentes fontes de enerxía empregadas pola humanidade salientando os pros e as contras de cada unha (o cal lle veu moi ben á audiencia porque: feito nº1-"non me lembro de nada", feito Nº2: confundo moitas cousas das que sei, feito nº3-"non eran certas algunhas cousas que pensaba...), meteuse de cheo en fariña.

A fariña neste caso era iso dos coches de hidróxeno. Si, moi ben, sei o que é un coche, e tamén sei o que é o hidróxeno...pois daquela un coche de hidróxeno debe ser...un coche movido por hidróxeno...¡¡¡ole!!! impresionante dedución.

Ao mellor dache a risa pero se rascamos un pouco ao mellor a cousa non é tan simple. E abofé de Socorro (Suki, cando a cousa cobra máis confianza, e a estas alturas, xa tiña gañada á audiencia así que veña, Suki) rascou un pouco e amousounos o asunto máis polo miúdo.

Aquí a temos poñendo a punto a 1ª maqueta que trouxo

Auga-hidróxeno-auga...unha combinación cíclica que nos permitirá, coa configuración e tecnoloxía axeitada, obter a materia prima desexada e nela separar ese aburrido electrón que non para de orbitar arredor doutro aburrido protón per secula seculorum, dándolle a oportunidade de probar outras experiencias, como emprender unha fuxida controlada cara un circuíto eléctrico para entón si, conformar esa enerxía eléctrica que precisaremos para mover o coche. Ou sexa que ao final ¿temos un coche eléctrico? Bueno pois se o queres ver así...pois si. 

Pero Suki fíxonos comprender que a clave está en usar hidróxeno para obter eses electróns que nos aportarán a corrente que precisamos para facer andar o coche, pero non calquera tipo de hidróxeno. Queremos HIDRÓXENO VERDE, é dicir, que se poida obter da maneira máis ecoloxicamente sostible. Cando consigamos isto...posiblemente multiplicarase exponencialmente o uso. Mentres tanto...digamos que isto está en fase de EXPECTATIVA (por dicilo suavemente para non ferir sensibilidades...). ¿Por iso a cara de incredulidade de algún/algunha? ;-)

Bueno, pois crucemos os dedos para que cousas tan pequenas como esta:

Ou esta (algo máis chula desde logo...nótase que este deseñouno Pininfarina):

Se convertan noutras a tamaño real e que nos axuden a ir de acá para acolá sen comprometer o futuro do planeta. ¿Gústache este? É o Toyota Mirai...e se queres xa o podes mercar.

Bueno esquecíame de darche un dato...tes que soltar 81200 euros para telo...

Si, esa foi a cara que tamén se me quedou a min...en fin. Haberá que esperar ata que sexa posible implementar a infraestrutura necesaria para transportar con facilidade o hidróxeno dun sitio a outro do planeta, a construír "hidroxeneiras" seguras, a alixeirar o peso dos coches, a perder o medo en caso de posibles accidentes (se non me mata o choque ¿matarame unha explosión que devolva ao noso protagonista a converterse en auga?), a fabricar coches que non precisen repostar antes de chegar a Madrid...¿moito esperar non? O tempo dirá...

O que desde logo dixo o tempo esta mañá é que a charla pasou moi rápido, ao mellor demasiado, e cando nos decatamos xa chegamos ao final.

Da enerxía sempre nos din que non se crea nin se destrúe. Quero pensar que a que consumiu hoxe Suki coas súas explicacións se transformou en algo bo dentro das cabezas dos que asistimos á charla. Máis que nada por non violar ese inquebrantable principio ;-)

TRABALLANDO AS DISOLUCIONS

Palabras, palabras, palabras...as palabras están moi ben sempre que entre o que fala e o que escoita se estableza a conexión axeitada...o cal por desgraza pasa 2 de cada 5 veces nesta senda educativa que estamos a percorrer (é un xeito de falar, non teño bibliografía ao respecto...)

O mesmo debía pensar Laura de Uña, a profesora de FeQ de 2ºESO, cando estaba explicando as disolucións. 

A culpa foi dela desde logo ;-)

Veuse arriba e meteuse en camisas de once varas...¿Onde credes que se vai fundir antes un cubo de xeo? ¿En auga doce ou en auga salgada?

Como experimento socio-cultural foi interesante porque polo menos fomentou a opinión.

Como bautismo de iniciación á actividade científica...moi positivo, porque lanzaron hipóteses e planificaron posibles maneiras de comprobalo...método científico en estado puro.

Non lle quedou máis remedio á pobre Laura que pedir cita no habitualmente abarrotado laboratorio de Física e Química e poñerse mans á obra.

Un par de vasos de precipitados, un vidro de reloxo, auga de billa, un par de cubos de xeo e sal de cociña. Para medir a temperatura dun xeito máis inmediato botou man dunha sonda termométrica conectado a unha consola VTT e dixitalmente lle ía indicando a temperatura da cada vaso.

Feita a montaxe e comprobada a temperatura inicial dos dous vasos

Era o momento de engadir sal a un dos vasos e esperar...

Como pasa moitas veces en ciencia, as circunstancias de cada experiencia moldean o deseño da seguinte. Desta volta aprenderon que mellor dispoñer de máis sal e botar menos auga no vaso para visualizar o proceso máis rápido, xa que así aumentariamos a concentración salina da disolución.

De todos os xeitos si que se puido comprobar que a temperatura baixaba un par de graos máis na disolución que tiña sal.

Evidentemente a parte teórica que nos arroupa sempre aos científicos nas nosas tolemias experimentais neste caso debían de quedar a un lado.

 

2ºESO non é un curso onde sexa conveniente meterse en moitos detalles porque aínda non armamos esas cabezas cos vimbios axeitados que vemos en 3º e 4ºESO. 

Este grupo podiámolo pillar de novo en 1ºBAC e explicarlles que cando temos 2 fases en contacto (como o noso xeo e a auga que o rodea) establécese un equilibro térmico que leva a un pouco de xeo  subir a súa temperatura fundíndose e a un pouco de auga baixar a súa temperatura para compensar ese vaiven de enerxía que ten lugar. 

Pero cando introducimos unha sustancia na auga facendo unha disolución resulta que baixamos a súa temperatura de conxelación (descenso crioscópico); é máis, resulta que este efecto é máis pronunciado cantas máis partículas disolvamos...e lembro que as sales dan moitas partículas ao disolverse porque se desmorona o cristal que formaban. Conclusión: a auga xa non conxela a 0ºC senón a -5ºC. -10ºC...ou incluso menos dependendo da cantidade de sal que botes nela.

Seguro que todos saben que no inverno soe botárselle sal ás estradas para que non se forme xeo o para fundilo se xa está formado. A explicación reside nese descendo crioscópico rexistrado na auga. Se hai que facer máis xeo...pois non poderemos a non ser que a temperatura baixe moito máis que 0ºC...e se xa está formado, a capa de auga superficial do xeo vai disolver as partículas de sal. Como se formará unha capa moi saturada e todo nesta vida tende ao equilibrio o xeo pasaralle cada vez máis auga á disolución para diluíla, e claro...morrerá no intento porque de onde vai sacar auga o xeo se non é da súa propia fusión....mira ti, ata se ve pode ver o sentido poético a todo isto, para que logo digan que os científicos son uns insensibles anota-datos.

Pero volvendo á realidade de 2ºESO...a experiencia serviu para comprobar que o que algúns alumnos predicían que ía ocorrer, pois non ocorría tal, que cando en ciencia temos dúbidas do que pode pasar temos a posibilidade de experimentar para poder estar máis seguros á hora de opinar, e tamén serviu para os que van facer un FP de restauración e acabar sendo un barman, porque á hora de preparar un bo cocktail ou café frappé ao mellor a proporción de azucre engadido pode variar de xeito significativo o resultado final.

  

BUSCANDO A QUÍMICA NA COCIÑA

A verdade é que xa hai tempo que non aparecen os famosos biscoitos polo blog (un día debateremos iso de famosos...)
Pero este ano a profesora Antía Portela fixo renacer a proposta e claro, o alumnado de 3ºESO encantado.
O primeiro día que lle comunicas que van facer un biscoito o entusiasmo é xeneralizado.
Despois cando explicas ben a tarefa e aparece a letra pequena do contrato a cousa baixa un pelín.
Haberá que formar grupo, buscar receitas documentadas, ir ao supermercado e anotar prezos de ingredientes, facer cálculos matemáticos para saber o que hai que engadir e a que custo...e cando se teña todo en orde poderase pasar á fase presencial e elaborar o biscoito nas instalacións do instituto.  E xa postos, ese día, non se pode esquecer o material, hai que organizar o grupo para traballar eficazmente...
En definitiva que o que pode parecer unha feira total, ao mellor ten máis de masterclass que de feira. 
Sexa como sexa, ao final sempre acabamos pasando un momento moi entretido e elaborando uns produtos finais espectaculares. E este ano non ían ser menos.
O martes 10 de decembro os 5 grupos de 3ºESO asaltaron literalmente o laboratorio e o converteron nunha fábrica de chocolate, manteiga, risas e discusións a partes iguais.
O ambiente de traballo era frenético

Durante máis de media hora traballaron sen descanso

A maior parte do tempo nesta actividade consiste en mesturar, mesturar e mesturar, tanto sexa a man...

Como recorrendo á tecnoloxía

Na mestura reside a esencia da química, para lograr que o contacto entre compoñentes sexa equilibrado e o resultado da xuntanza os converta nalgo mellor (este é o momento en que algún ousado pilla a metáfora, outro pon cara de empanada e outro segue mesturando tan pancho)

Non se trata de mesturar por mesturar, senón de ir engadindo cada cousa no intre axeitado

Lembra de novo que non por pesar máis vas ser máis importante na receita. Cada un desenvolve o seu papel e uns poucos gramos dun insignificante po pode darlle a consistencia xusta ao resultado final. Non o esquezas a próxima vez que intentes matar moscas a canonazos.

A lección que viña moi ben aprehendida era a da limpeza...o laboratorio quedou coma unha patena. Sempre é un pracer comprobar que entenden que a parte máis sucia é a que pode facer que o resultado sexa o máis limpo posible.

Así que despois disto:

Sempre houbo isto:

Un grupo incluso se veu arriba e acabou elaborando dous biscoitos co cal ao final conseguimos 6 produtos. O aspecto en cru antes de ir ao forno prometía...

Neste momento da historia é onde é preciso facer un alto no camiño para agradecer a Vicente da panadería Os Corzás a súa amabilidade e desinterese facendo posible o cocido necesario para conseguir o biscoito final (dáme a min que pedir que nos compren unha cociña para isto vai quedar en nada, ja ja.)

Dito isto, cruzamos dedos durante media hora esperando que todas as boas vibras que nos daba o aspecto que tiña todo, se traducise nun sabor único facendo que o resultado final fose redondo.

Porque creo que todo o mundo entende que se te dedicas a facer biscoitos o que queres é que queden deliciosos. Moito traballo, moi boas mesturas, moita paciencia, moita limpeza...pero que o biscoito non sabe a nada....fracaso.

Pero non, ninguén fracasou. O complicado foi determinar cal foi o mellor dado o espectacular resultado final. Brownies, de iogurt, bica, de chocolate...desde logo na variedade está o gusto, pero neste caso o gusto estaba na TOTALIDADE.

Mirade que pinta

Os nosos máis sinceros parabéns a Antía pola organización e ao alumnado de 3ºESO polo traballo levado a cabo que por enriba vai repercutir na nota da avaliación...

E tamén a todos os que formamos parte do xurado pola dobre satisfacción de probar e valorar ,-)

 

PREVENCIÓN DE RISCOS LABORAIS

As veces imaxino que hai un Universo paralelo no que suceden cousas moi similares ás que suceden no noso. E por esas estrañas casualidades vitais estes Universos entrelázanse puntualmente e aparecen diante de ti sucesos que reforzan o que ti, como docente, tratas de explicar.

Algo similar lle pasou hai pouco á profesora Marta González co seu "abigarrado" grupo de FP básica.

A piques estaba de entrar a traballar algo tan importante como a prevención de riscos laborais cando desde o levante español empezaron a chegar as novas máis tráxicas.

Na metade de tanto desconcerto e desesperación provocados pola infame DANA brotou de novo esa urxente necesidade de axudar de moitos españois e alá se dirixiron regueiros de voluntarios.

As intencións eran moi boas, iso está claro, pero a situación superounos a todos e todo se converteu nun auténtico caos.

Unha pequena reflexión sobre o asunto acaba onde moitas veces acaban estas cousas: a falta de preparación non pode ensombrecer as boas intencións da xente.

Como xusto por esa época andaba Marta a voltas cos riscos laborais cos de FP ¡que mellor oportunidade que esta para tratar o tema!.

Presentou a situación, ofertou diferentes modos de aproximación a través de varias estratexias, deixou que a cousa saíra da aula e buscara un sitio na realidade e deixou que despois volvese reforzada para apuntalar o estudio proposto.

Neste caso concreto o que se trataba era de coller as medidas publicadas polo Ministerio para esa avalancha de voluntarios, analizalas e clarificalas para que todos as puidésemos entender.

Nesa labor un dos grupos plasmaría un resumo das medidas de forma escrita mediante frases simples, adoptando unha tipografía clara.

Pero debido ás tremendas dificultades de base que ten un grupo de alumnos/as (algúns deles case non saben ler nin escribir en español...) a profesora Marta pareceulle moi conveniente que outro grupo chegase ás mesmas conclusións pero non pola vía das palabras senón pola dos pictogramas, moito máis Universal.

Ao final puideron facer un "cesto" interesante, sobre todo tendo en conta os vimbios dispoñibles.

 

¿Custoulle á profesora poñelos a traballar nun tema, a priori, tan lonxano para eles? Posiblemente...

¿Dificultades para poñer en marcha os grupos de traballo? Seguramente

¿Momentos puntuais onde un se ve desbordado tratando de harmonizar tantos ritmos diferentes de aprendizaxe? Uns cantos... 

¿Sentimentos de esperanza ao ver que a cousa bota a andar? Por suposto...

¿Comprobar que mesturan inconscientemente ciencia, lingua e realidade? Gratificante... 

¿De quince algún entendeu as medidas do Ministerio e de paso traballou contento e doutro xeito? Claro, ao mellor só un, pero só por iso xa paga a pena.

Grazas a todos os compañeiros por non perder as ganas (ou polo menos non deixar que os días que non hai ganas de nada esmaguen aos días bos) e seguir sementando con esperanzas de obter colleitas nos solos máis áridos.

SEGUIMOS A VOLTAS CO OSÍXENO DA AUGA

A verdade é que a primeira toma de contacto co kit de determinación de osíxeno deixounos algo "moscas" porque levaba moito tempo apalancado no laboratorio e os produtos que contiña podían estar xa sen as propiedades inalteradas. Xa sabedes que case todo ten caducidade...e en química máis.

Tiñamos que saciar esa curiosidade e este martes puxémonos mans á obra de novo. 

Como algún dos nosos valentes voluntarios non estivera o día da estrea, isto serviu para algúns como reforzo de técnicas e coñecementos e para outros como bautismo na senda da análise química.

Temos que dicir que desta volta todo saíu perfecto. As cores da distintas etapas do proceso quedaron patentes e confirman que o kit funciona e está listo para posteriores usos.

Despois de coller os 67 mL de mostra no frasco pertinente, asegurándose de que non quedaran burbullas dentro, a introdución de 5 pingas de sulfato de manganeso (II) e outras tantas dunha mestura de hidróxido de potasio, ioduro de potasio e azida de sodio, consegue transforman oxidar o manganeso e reducir o osíxeno disolto tal que formen entre eles un raro composto de óxido-hidróxido de manganeso (IV) de aspecto grumoso e cor café que precipita no fondo do frasco de mostra

No paso seguinte a adición de 10 gotiñas de ácido sulfúrico provoca outro proceso REDOX no cal o manganeso volvas ao estado de oxidación +2. 

pero desta volta interésanos máis quen se vai a oxidar a cambio, porque será este o composto ao que lle imos seguir a pista...é o iodo do ioduro de potasio que se vai transformar en iodo.

Visualmente o que vemos e que todo o medio se torna nunha fermosa cor amarronada brillante (debido ao iodo) e o precipitado desaparece ao reaccionar o manganeso que o conforma.

Xa temos o traballo a medio acabar, pero este momento é clave porque temos a nosa mostra preparada para ser analizada as veces que queiramos. 

O osíxeno presente na auga reaccionou CUANTITATIVAMENTE co manganeso engadido, e quedou fixado en forma de óxido-hidróxido de manganeso. Pero este participou na transformación CUANTITATIVA  de ioduro en iodo, co cal EN RESUMIDAS CONTAS, a cantidade de iodo aparecido está directamente relacionada coa cantidade de osíxeno presente da mostra.

Tratarase pois determinar que cantidade de iodo hai nesa mostra, e para iso poñemos en práctica unha técnica moi importante e recorrente en química: a VALORACIÓN. Neste caso, valoración redox, que simplemente consiste en tratar un reactivo con outro en presenza dunha sustancia que cambie de cor cando se acabe a reacción entre elas.

Para o iodo este kit trae un composto como o tiosulfato de sodio. Como indicador introduce unha disolución de amidón.

Para que os resultados sexan cuantitativos precisamos coller 5mL da mostra (ou 10mL se sospeitamos que hai pouco osíxeno) e introducilos nun recipiente que trae o kit:

A introdución dunha soa gotiña de disolución de amidón fai virar a cor a un azul intenso 

Entramos na recta final da análise collendo cunha xiringa moi precisa a disolución de tiosulfato de sodio.

Engadimos este reactivo pouco a pouco e podemos comprobar que a cor azul intensa vai desaparecendo pouco a pouco.

Preto do final a introdución dunha soa gota fai desaparecer bruscamente a cor e volvendo o medio transparente. 

Ese é o sinal: a reacción rematou.

O bo do kit e das cantidades que nos mandaron engadir é que agora só temos que ver os mL gastados de tiosulfato e multiplicar o valor por 10. O resultado obtido é o valor de concentración de osíxeno na auga de mostra expresado en mg/L.

No noso caso deunos tempo a facer 2 análises, unha da auga da billa de Mugardos e outra da auga da choiva que estaba a caer.

Obtivemos uns 6mg/L na auga de traída e uns 10mg/L na de choiva, algo totalmente coherente e acorde cos valores esperados.

Parabéns ao grupo de traballo que xa domina a técnica e resolve análises en menos de 5 minutos.